Elfstedentocht met de auto
Binnendoor langs alle elf Friese steden, van Leeuwarden via Sneek, Hindeloopen en Harlingen naar Dokkum en terug. Voor cabrio, toerauto, motor en camper.
Foto's via Wikimedia Commons: Sneek door Gouwenaar (CC BY-SA 4.0), Hindeloopen door Michielverbeek (CC BY-SA 4.0), Dokkum door Reboelje (CC BY-SA 3.0).
Elf steden, één dag, en geen haast
De Elfstedentocht kent iedereen van het schaatsen, maar met de auto is het een van de mooiste dagritten van Nederland. Deze route rijgt alle elf Friese steden aaneen over precies de wegen waarvoor je de kap opendoet: langs de Friese meren, over de terpen van het greidhoekland en langs de IJsselmeerkust, van de ene historische stadskern naar de andere. Geen snelweg, wel het stille binnendoor waar het landschap de reden is om te rijden. In totaal ongeveer 225 kilometer, met zo'n 4 uur pure rijtijd, dus in een dag te doen en met de stadjes erbij een volle, mooie dag.
Je begint en eindigt in Leeuwarden, de Friese hoofdstad. Daartussen liggen de vertrouwde namen op een rij: het watersportstadje Sneek met zijn Waterpoort, het kleinste stadje Sloten, het eigenzinnige Hindeloopen aan het water, de zeehaven Harlingen en het verre Dokkum in het noorden. Het is geen route om af te raffelen; het is een dag rijden en telkens even uitstappen.
De route op de kaart
Schematisch overzicht van Touren.app, geen navigatiekaart. De exacte route opent bij “Rijd deze route” of in Google Maps. Kaartrichting: noorden boven.
Kies je tijd
De elf steden langs de route
1. Leeuwarden
De tocht begint en eindigt in Leeuwarden, met de scheve Oldehove-toren die het nooit tot kerk bracht en het Fries Museum aan het Wilhelminaplein. Een goede plek om te starten met koffie en te eindigen met een terrasje: hiervandaan waaieren de wegen naar alle kanten het Friese land in.
Praktisch: parkeergarages rond het centrum; ruim aanbod terrassen en horeca voor vertrek of aankomst.
2. Sneek
Sneek is de watersporthoofdstad van Friesland, bekend van de Sneekweek en van de Waterpoort uit 1613: de laatste overgebleven stadspoort, met twee torentjes boven het water. Rondom liggen het Sneekermeer en de vaarten; de oude binnenstad is klein en op een terras zit je zo aan het water.
Praktisch: koffiestop aan de gracht; de Waterpoort staat op loopafstand van het centrum.
3. IJlst
Het kleine IJlst heeft met de Eegracht een van de mooiste straatbeelden van Friesland: huizen met houten stoepen die tot aan het water reiken, met achtertuintjes aan de vaart. Aan de rand staat houtzaagmolen De Rat nog te draaien. Even stoppen, een rondje lopen, en weer verder.
Praktisch: kort oponthoud; parkeren aan de rand, het centrum loop je zo door.
4. Sloten
Sloten (Fries: Sleat) is met een paar honderd inwoners het kleinste van de elf steden, en misschien het best bewaarde: een compleet vestingstadje met een grachtje door het midden, een korenmolen op de wal en kanonnetjes bij de poort. Je bent er in tien minuten rond, maar het is een van de hoogtepunten van de tocht.
Praktisch: parkeren buiten de wallen; het stadje is autoluw en op zijn mooist te voet.
5. Stavoren
Stavoren (Starum) is de oudste van de elf steden en ooit een machtige Hanzehaven. Aan het water zit het Vrouwtje van Stavoren op het havenhoofd te turen, het beeld bij de sage van de koopmansweduwe die haar rijkdom verspeelde. Nu is het een rustige IJsselmeerhaven met zeilboten en een weids uitzicht over het water.
Praktisch: haventerrasjes; mooie plek voor een pauze met zicht op het IJsselmeer.
6. Hindeloopen
Hindeloopen (Hylpen) is het eigenzinnigste stadje van de tocht, met een eigen streektaal, een eigen klederdracht en de kleurige Hindelooper schilderkunst. Het haventje met het houten bruggetje en het kleine vuurtorentje is een van de mooiste plekjes aan de IJsselmeerkust, met smalle steegjes die naar het water lopen.
Praktisch: parkeren aan de rand; het centrum en de haven zijn autoluw en compact.
7. Workum
Workum (Warkum) rijgt zich als een lint langs één lange straat, met op het Merk de grote Sint-Gertrudiskerk en haar losstaande, nooit afgebouwde toren. In de oude Waag zit het Jopie Huisman Museum, met het werk van de schilderende voddenman. Workum is ook de plek van het traditionele Friese aardewerk.
Praktisch: parkeren langs het lint; koffie en musea op loopafstand aan het Merk.
8. Bolsward
Bolsward (Boalsert) heeft met zijn stadhuis uit 1615 een van de mooiste renaissancegebouwen van Nederland: een rijk versierde gevel met een dubbele trap en een carillon. Even verderop staat de machtige Martinikerk. Een stad om even door de oude straten te lopen en omhoog te kijken.
Praktisch: parkeren rond het centrum; het stadhuis staat aan de doorgaande route.
9. Harlingen
Harlingen (Harns) is de enige van de elf steden aan open zee: hier vertrekken de veerboten naar Terschelling en Vlieland en ligt de vloot in de haven. De Voorstraat en de grachten staan vol met oude pakhuizen en kapiteinshuizen. Het ruikt hier naar zout en teer; dit is de meest maritieme stop van de tocht.
Praktisch: parkeren bij de haven; volop visrestaurants en terrassen aan het water.
10. Franeker
Franeker (Frjentsjer) was ooit een universiteitsstad en herbergt het Eise Eisinga Planetarium: het oudste nog werkende planetarium ter wereld, in de achttiende eeuw met de hand in een woonkamerplafond gebouwd en sinds kort werelderfgoed. Daarnaast het sierlijke stadhuis en het kaatsveld waar de sport thuishoort.
Praktisch: parkeren in het centrum; reken op een uur als je het planetarium bezoekt.
11. Dokkum
Dokkum is de noordelijkste en meest afgelegen van de elf, en het keerpunt voordat je terugrijdt naar Leeuwarden. De groene bolwerken rond de oude stad dragen twee molens, Zeldenrust en De Hoop, met daartussen de grachten. Hier werd in het jaar 754 de missionaris Bonifatius vermoord, wat de stad tot op vandaag zijn verhaal geeft.
Praktisch: ruim parkeren aan de rand; de bolwerken loop je in een half uur rond.
Praktisch: voor cabrio, motor en camper
Vanaf welke stad: de route begint in Leeuwarden, maar je hoeft daar niet te starten. Vul in de planner je eigen adres of je hotel in, kies je tijd, en Touren.app bouwt dezelfde elfstedenlus opnieuw op vanaf Heerenveen, Drachten, Sneek of waar je ook overnacht. De volgorde omdraaien of ergens anders instappen kan met één klik.
Voor welk voertuig: Friesland is vlak en weids, dus dit is een ontspannen cabrioroute en motorroute langs het water, waar het uitzicht het werk doet. Met een gewone toerauto rijd je hem net zo goed. Ga je met de camper, kies dan het camperprofiel: de oude stadskernen van Sloten, Hindeloopen en Dokkum zijn smal, dus parkeer aan de rand en loop het laatste stukje.
Taal en streek: je rijdt door Fryslân, waar naast het Nederlands ook het Fries de voertaal is. Plaatsnamen staan vaak in beide talen op de borden (Sneek is Snits, Bolsward is Boalsert). Iedereen spreekt gewoon Nederlands, dus je hoeft nergens rekening mee te houden, maar het geeft de tocht wel zijn eigen kleur.
Beste seizoen: april tot en met oktober, met de lange lichte avonden van juni als hoogtepunt boven het water. Op zomerse dagen zijn Sneek en Hindeloopen het drukst; wie in het voor- of najaar of vroeg op de dag rijdt, heeft de mooie wegen en de terrassen bijna voor zichzelf.
Waarom juist deze wegen: we lieten de route bewust de rustige binnenwegen langs de meren en de kust kiezen in plaats van de A32 en de A7. Dat kost een handvol kilometers extra en levert precies de rit op waarvoor je de kap opendoet, of dat nu met de cabrio, de motor of de camper is.
Beoordelingen van rijders
Beoordelingen verschijnen hier met voertuig, ervaring en maand van de rit. Een score is bij ons niet te koop, en dit blijft leeg tot er echt gereden is.
Deel deze route of bewaar hem
Deel deze rit met wie hem moet rijden
Of mail hem naar jezelf, voor onderweg
Veelgestelde vragen
Hoe lang is de Elfstedentocht met de auto?
Ongeveer 225 kilometer, met zo'n 4 uur en 10 minuten pure rijtijd, gemeten via Google Maps met snelwegen vermeden. Met stops in de steden en een lunchpauze is het een volle, mooie dag.
Welke elf steden liggen op de route?
Leeuwarden, Sneek, IJlst, Sloten, Stavoren, Hindeloopen, Workum, Bolsward, Harlingen, Franeker en Dokkum. Je begint en eindigt in Leeuwarden.
Is de route geschikt voor cabrio, motor en camper?
Ja. Friesland is vlak en de route loopt over rustige doorgaande en secundaire wegen langs het water. Met de camper let je op de smalle, oude stadskernen en parkeer je aan de rand; verder is de tocht comfortabel te rijden.
Kan ik de Elfstedentocht in één dag met de auto rijden?
De pure rijtijd is ongeveer 4 uur, dus in één dag rijden kan zeker. Wil je in de steden rondlopen, dan is opsplitsen in twee dagdelen fijner: het zuidelijke deel tot Harlingen en daarna Franeker en Dokkum.
Zijn de GPX en het roadbook echt gratis?
Ja, gratis met Touren.app-vermelding erop. Je betaalt bij ons nooit voor exports; wie zonder advertenties en offline wil rijden kiest Plus.
Verder ontdekken
Zin in deze tocht, maar dan vanaf jouw voordeur?
Touren.app bouwt dezelfde elfstedenlus opnieuw op vanaf elk startpunt, binnen de tijd die jij hebt. Kies je voertuig, schuif je tijd, en rijd.
Genereer jouw versie van deze route